حضرت علی (ع): رستگار شد آنکه کار امروزش را سامان داد و کوتاهی دیروزش را جبران کرد
حدیث
پارک دانشجو
      پارک دانشجو 

 

معرفی و تاریخچه:

 

نام پارک : پارک(بوستان)دانشجو

مکان : تهران، ضلع جنوبشرق تقاطع خیابان انقلاب و خیابان ولیعصر

سال احداث : 1346 

مساحت : 32000  متر مربع

 

پارک دانشجوی تهران در خیابان انقلاب اسلامی و در نزدیکی چهارراه ولیعصر (تقاطع خیابان ولیعصر) در همسایگی مجموعه تئاتر شهر قرار گرفته است. این پارک از

شمال به خیابان انقلاب، از غرب به خیابان ولیعصر و از شرق به خیابان رازی محدود است. پارک دانشجو ،پارکی است که قبل از انقلاب اسلامی در تقاطع دو شریان

اصلی شهر در آن روزگار- که حیاتی بوده و هستند- ساخته شد.  ساخت این پارک همزمان با شکل گیری ابتدایی ساختار فعلی شهر صورت گرفت. پارک دانشجو

بیش از اینکه به عنوان یک پارک مستقل شناخته شود، بیشتر به عنوان پارکی نام برده می شود که در همسایگی بزرگترین بنای تئاتر تهران که محل گردهمایی

هنرمندان،هنر دوستان و دانشجویان است، در کنار سالن تئاتر شهر، قرار دارد. بنابراین بهتر است که به آن عنوان پارک تماتیک(موضوعی ) داده شود، پارکی آمیخته

با هنر. همچنین با توجه به مکان استقرار این پارک در محدوده فرهنگی پایتخت و همجواری با چندین دانشگاه، انتظار می رود که به عنوان یکی از پارکهای مهم شهر

شناخته شود.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

معرفی وتاریخچه :

 

پارک دانشجودر اواسط دهه40 خورشیدی،همزمان با شروع پروژه هایی مشابه در تهران،طراحی شد و پس از دو سال،تکمیل شد.متاسفانه از طراح و ایده های

طراحی این پارک،اطلاعات چندانی در دست نیست جز اینکه توسط همان تیم طراح سالن تئاتر شهر آقایان انصاری و مهندس افخمی (که در حال حاضر در خارج

کشور اقامت دارند) طراحی شده است. زمینی که پارک دانشجو در آن واقع شده،در گذشته، زمینی مخروبه و محل اسکان زاغه نشینان بوده که با توجه به

سیاستهای حکومت در آندوره که مبتنی بر انتقال زاغه نشینان به حومه شهر بود ،تصمیم گرفته شد که به پارکی در نزدیکی قلب شهر و مرکز فرهنگی- دانشجویی

تبدیل گردد . بنابراین با هدف تبدیل یک مرکز ناهمگون با شهر به یک مرکز فرهنگی، پارک دانشجو طراحی و در طی دو سال ساخته شد. چهار سال پس از بهره

برداری از پارک،ساختمان تئاتر شهر نیز تکمیل شد تا قدمی باشد در راستای تبدیل آن ناحیه به شریان اصلی فرهنگیشهرتهران. در گذشته، مرزی بین ساختمان تئاتر

شهرو پارک وجود داشته که امروزه از بین رفته و پارک به منزله فضای سبز بنا، به چشم می آید.

 

پوشش گیاهی :

 

مساحت فضای سبز پارک دانشجو در حدود 17000 متر مربع است که بیش از 50 % از فضا را در بر گرفته است.

تمامی فضاهای سبز،که درختان در آن واقع شده، با چمن پوشانده شده است و گلهای فصلی و درختچه ها در محوطه کاشته شده اند.

 

گونه های گیاهی موجود:

 

چنار، نارون ،کاج کبود ، سرو (شیرازی،خمره ای، نقره ای،بادبزنی) ،افرا ، خرمالو ، برگ بو ، بلوط ، ازگیل ، طاووسی ،نرگس ،به ژاپنی ، یاس زرد، اقاقیا،ختمی،توری،

زبان گنجشک،بید مجنون ، ماگنولیا ،شمشاد، ارغوان ،میخک هندی،سپیدار،گل رز هفت رنگ.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

امکانات تفریحی:

 

درجنوب شرقی پارک، زمینی مخصوص بازی کودکان طراحی شده است به مساحت 450 متر مربع، که دارای وسایل بازی معمول است. کف زمین بازی، با کفپوش

مخصوص پوشیده شده است و دور تا دور زمین با لبه بالا آمده باغچه ها محصور شده است.

 

امکانات فرهنگی :

 

به جز تئاتر شهر که در غرب پارک قرار دارد یک کتابخانه در ضلع جنوبی پارک قرار گرفته که زمان چندانی از احداث آن نمی گذرد

و از بخش های اضافه شده به طرح ابتدایی پارک است.

 

سایر امکانات :

 

بوفه ای در جنوب غرب وجود دارد که در اطراف آن صندلیهای فایبر گلاسی مشابه آنچه در باقی بوفه ها وجود دارد،به چشم می خورد. یک آبنمای دایره ای در غرب

پارک و در مجاورت سالن تئاتر شهر به مساحت 70 متر مربع موجود است که همگون با ساختمان تئاتر شهر است و در آن فواره ای تعبیه شده است. همچنین دو

آبنمای مستطیل شکل همراه با فواره ها وتعدادی مجسمه کودک در حال بازی در وسط آبنما نیز در بخش مرکز پارک وجود دارد. جویهایی نیز در راستای محور های

اصلی و فرعی وجود دارند.یک آبنما به شکل پلکانی نیز در بخش جنوب شرقی تئاتر شهر قرار دارد.

 

تحلیلی بر سبک پارک:

 

نقشه سایت - که البته همانطور که گفته شد مربوط به 20 سال پیش است،نشان می دهد که پارک از الگوی مربع –مستطیل شکل پیروی میکند. محور های عمود

بر هم که دارای تقارن نیز نیستند. پلان پارک دارای یک محور در راستای ورودی اصلی(شمالی) است که یک مسیر آب بر آن تاکید می کند(رجوع شود به تصویر 4)

ورودی اصلی با یک فرو رفتگی در دیواره پارک تعریف می شود .حرکت در دو سوی آب صورت گرفته و به یک آبنمای بزرگ می رسد.(تصویر5)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

این تاکید بر حضور آب و تعریف یک محور اصلی در راستای ورودی،فواره های داخل آبنما و کاشیهای آبی داخل جویها،ردیف درختان در دو سوی مسیر،و حالت پله پله

ای پارک،همه و همه، عناصر باغ ایرانی هستند و نشان دهنده ی اینکه طراحی پارک با توجه به اصول باغ ایرانی صورت گرفته است. حتی بخشی از پلان این

مجموعه،یعنی همان محور شمالی –جنوبی،صراحتا یادآور پلان باغ شازده ماهان و بطور کلی تیپ باغ تخت ایرانی است.با این تفاوت که در باغ تخت عموماً حرکت از

پایین به سمت بالا که معمولا مکان قرارگیری کوشک بوده- انجام میگرفته و در اینجا بر عکس است.درختان اغلب چنار ،کاج و سرو هستند که با پوشش گیاهی دو

طرف خیابانهای مجاور(انقلاب- ولیعصر) همخوانی دارند.اما ورود چمن،نشاندهنده ی تاثیر پارکسازی اروپا بر ذهن طراح است. با همه ی این تفاصیل،در باقی قسمت

های پارک،اثری از باغ ایرانی به چشم نمی خورد.نه تقارنی در کار است و نه محصوریتی.درختان خیلی منظم کاشته نشده اندو در مسیر آب،مقصد نهایی وجود ندارد

وجود آبنمایی در کنار آبنمای اصلی و با مقیاسی مشابه اولی،به اصول باغ ایرانی همخوانی ندارد.در داخل همین آبنما،مجسمه های کودکانی در حال بازی با آب به

چشم می خورد (رجوع شود به تصویر3)که هم نمودار تاثیر باغسازی اروپاست و هم اینکه احتمالا این پارک بیشتر به نیت استفاده کودکان ساخته شده است. شکل

ورودیها،با آن طراحی ساده،صفحه های ساده بتنی،بدون هیچ تزیینی و در ابعادو اندازه های گوناگون،به شدت یاد آور نهضت مدرنیسم است که در آن دوره باب روز

بود.این صفحه های بتنی-که گاه سنگی می شوند –درجای جای پارک به عنوان المان معرف پارک حضور دارند و در تمامی بخش هایی که به عنوان ورودی کار

میکنند،چه از خارج به داخل پارک و چه از پارک به محوطه جلوی تئاتر شهر، قرار گرفته اند. و این یعنی یک عنصر شاخص در پارک که به عنوان یک نماد در اذهان

باقی می ماند. ظاهرا ورودی های بخش جنوبی و شرقی بعدها اضافه شده اند،چون در نقشه های قدیمی،خبری از آنها نیست و در ضمن،پوشش ورودی شرقی از

آجر قرمز (تصویر6) و پوشش صفحه های جنوبی از گرانیت مشکی (تصویر7) است که با باقی بخشهای پارک همگون نیست. (بخش جنوبی پارک دستخوش بیشترین

تغییر و تحولات شده است که هیچکدام به بهتر شدن ظاهر پارک کمکی نکرده اند،از جمله ساختمان شورای حل اختلاف، کتابخانه، دفتر انتظامی پارک،انبار و ........

به نظرمیرسد عمده دلیل این تحولاتاتی نباشد که خیابان جنوبی،خیابان پرترددی نیست و کمتر از آنجا عبور می شود.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

و اما یک بخش مهم پارک،لبه ی اتصال پارک و محوطه ی تئاتر شهر است. همانگونه که گفته شد،ابتدا پارک طراحی می شود و پس از آن ،ساختمان تئاتر شهر بنا

می شود. بنابراین پلانها از هم جدا بوده و این تفاوت کاملاً مشهود است. پلان پارک از یک الگوی راست گوشه تبعیت می کند،راهها مستقیم،زوایا قایم یا راست

گوشه،آبنماهای 4 گوشه،نیمکتها مربع-مستطیل .اما برعکس، بنای تئاتر شهر، فرم دایره ای شکل دارد.این فرم دایره ای در تمام محوطه اطراف سالن دیده می شود:

کفسازی ها با فرم منحنی چیده شده اند، نیمکتها بتنی و دایره ای شکلند، (تصویر8) حتی آبنمای این بخش هم گرد است.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

با توجه به اینکه طراح هر دو، یک گروه بودند،این تقابل عجیب به نظر می رسد. با این توصیفات،این مرز،به نظر نگارنده،به زیبایی حل شده است. در این مکان سه

سکوی سیمانی-سنگی باز هم با فرم دایره ای شکل،در دو انحنا رو به فضای باز روبروی تئاتر شهر شکل گرفته اند. هم مکانی برای نشستن فراهم آمده و هم

دیواره ای به نرمی پارک و تئاتر را از هم جدا کرده است. در میان این قوسها که از داخل پارک به صورت دیواره شیبدار دیده می شود، هر از گاهی روزنی باز شده

و این دو را به هم مربوط می سازد که از هر دو سو،به دلیل وجود همان صفحاتی که در گذشته به آن اشاره شد،قابل شناسایی هستند. در ضمن این این مرز

خود فضایی کمی مرموز و جذاب ایجاد کرده است. به گفته مسوولان پارک،تقریبا تمام کفسازی پارک تعویض شده و از کفسازی قبلی تصویری موجود نیست.

در حال حاضر چند نوع کفسازی با قدمت های متفاوت به چشم می خورد ازجمله سنگ ،موزاییک ساده،موزاییک لعابدار و کفپوش محل بازی کودکان.

بنا بر این به نظر می رسد طراح پارک،از شیوه ای التقاطی برای طراحی استفاده کرده است. مفهوم(کانسپت) باغ ایرانی یک بخش و المانها و عناصر مدرن

بخشی دیگر را تشکیل می دهد . با توجه به همه ی این نکات،سبک پارک دانشجو،پست مدرن است،یک طرح جدید،با گوشه چشمی به طرحها و نقشهای

قدیمی و خاطره انگیز.

 

 

 

. . . . . . . . . . . . . . . .